خورشید ، آنگاه که یک کوتوله سفید می شود

آسمان پارس:چه اتفاقی برای همه ی سیارات داخلی ، سیارات کوتوله ، غول های گازی و سیارکهادر منظومه  ی شمسی خواهد افتاد هنگامیکه خورشید به یک کوتوله ی سفید تبدیل می شود؟
ادامه نوشته

تقويم هجري شمسي ميراث كهن ايرانيان

مجله نجوم:سال 1387 با تمام دستاوردهاي خويش به پايان مي‌رسد و آغاز بهاري ديگر را تجربه خواهيم كرد. ضمن تبريك اين ايام، در این مقاله به پیدایی و تاریخچه تقویم هجری شمسی می پردازیم.

 

ادامه نوشته

اخترشناسی در فرهنگ ایران باستان

آسمان پارس:ستارگان در فرهنگ ایران باستان از اهمیت تعیین کننده‌ای برخوردارند. بدون شک نقش طبیعت فلات ایران و چشم‌انداز باز و گسترده‌ی آسمان را نباید نادیده گرفت. طبیعی است که در سرزمین‌های همیشه ابری و بارانی، نمی‌توان به اندازه‌ی ایران به ستارگان نگاه کرد و به آنها خیره ماند و متحیر شد.
ادامه نوشته

آسمان تاریخ در دو بیت: پژوهشی نجومی در شاهنامه

آسمان پارس:بیاورد صلاب و اختر گرفت
ز روز بلا دست بر سر گرفت
یکی نامه سوی برادر به درد
نبشت و سخن‌ها همه یاد کرد
ادامه نوشته

باروري فضا

هوپا: زمانهاي بسيار دور، رصدگران آسمان مي دانستند كه ستاره ها در زمانهاي خاصي به طور ناگهاني مشتعل مي شوند و براي مدت كوتاهي بسيار درخشان مي گردند. اين مسئله با اين فكر كه ستاره ها اجرامي ثابت و تغيير ناپذيرند، تناقض داشت. گاهي ممكن بود در جايي از آسمان ستاره اي ظاهر شود كه قبلاً چيزي از آن در آن محل ديده نمي شد. اين ستاره ها "نواختر" ناميده شدند

ادامه نوشته

قمر جديد سياره زحل مي تواند منشا حلقه G اين سياره باشد

هوپا:اوايل سال آينده ، دوربين كاسيني با نگاهي دقيق تر به ملاقات اين كمان و قمر كوچك خواهد رفت .
ادامه نوشته

تأثير غبارهاي كيهاني بر مطالعات فضايي

هوپا:اخترشناسان به تازگي دريافته اند كه فضاي وسيع ميان كهكشانها توسط غبارهايي تاريك و دود مانند انباشته شده است كه نور اجرام دوردست را كاهش داده و رنگ آنها را تغيير مي دهد كه اين امر بر مطالعات فضايي و اطلاعات به دست آمده از اجرام آسماني تأثير نامطلوب مي گذارد.
ادامه نوشته

کاربردها و فواید ستاره شناسی

 

این علم کهن همچون علوم دیگر بشری بر اساس پاسخگویی  به نیازهای مادی و فکری بشر و ارضای حس کنجکاوی او بوجود آمده و با گذشت زمان رشد و توسعه یافته است و بمرور زمان کاربردهای گوناگونی در زندگی و  علم و فناوری پیدا کرده است. برای نمونه می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

1)  جهت یابی در امور مسافرتی، حمل و نقل زمینی و دریایی و هوایی، فضانوردی ، نظامی، نقشه برداری ، ماهواره ای و مکانهای ناشناخته ی زمینی و دریایی و اقیانوسی.

2)  شناخت انرژیهای نو و عظیم  بدون آلودگی زیست محیطی مانند: انرژی عظیم حاصل از همجوشی هسته ای داخل خورشید و ستارگان.

3)  شناخت ساختار و عملکرد خورشید و تأثیرات فعالیت این ستاره ی حیات بخش بر آب و هوا و حیات موجودات زمین و رفتار جانداران.

4)     شناخت چگونگی پیدایش عالم ، ستارگان و منظومه های ستاره ای و سیاره ای و از آنجمله زمین ما.

5)  جستجو و بررسی منشاء حیات و موجودات در کره ی زمین و سیارات دیگر منظومه ی ما یا  منظومه های سیاره ای دیگر ستارگان.  

6)     شناخت اجرام تهدید کننده ی زمین و حیات آن مانند: سیارکها و دنباله داران.

7)     شناخت عناصر و مواد موجود در عالم هستی و دیگر اجرام  از طریق بررسی طیف آنها.

8)     شناخت ساختار کهکشان ما، راه شیری و موقعیت منظومه ی ما در آن.

9)     شناخت موقعیت کهکشان ما در خوشه ی کهکشانی نزدیک.

10)شناخت پیدایش ، شکل گیری ، وسعت و سرانجام عالم هستی (کیهان شناسی)

11)شناخت پدیده های مرتبط با ماه و تأثیرات بر آب و هوا و حیات موجودات زمین.

12) تلاش و جستجو در جهت ارتباط با موجودات فرا زمینی از طریق ارسال سفاین فضایی بسوی ستارگان نزدیک یا  ارسال امواج رادیویی بسوی آنها یا دریافت امواج احتمالی ارسال شده توسط آنها  از فضا بوسیله تلسکوپهای رادیویی.

13)رصد و محاسبه ی موقعیت  اجرام با هدف اندازه گیری و سنجش زمان و کاربرد آن در زندگی روز مره و علوم و فنون مختلف بصورت تقویم و گاهشماری سالها و ساعت.

14)تعیین اوقات شرعی که برای مسلمانان جهت انجام فرایض دینی مانند : نماز، روزه و اعیاد و... اهمیت فراوان دارد.

15)تعیین جهت قبله که برای مسلمانان در نقاط مختلف کره ی زمین اهمیت فراوان دارد.

16)اشتغال افراد یا پرکردن اوقات فراغت آنان (خصوصاً نوجوانان و جوانان) به کار و تحقیق علمی و مفید

نویسنده : داوود همتي                                                                                                      

اسامی قهرمانان علم در سال 2008 اعلام شد

نشریه معتبر نیوساینتیست (New Scientist) در گزارش اخیر خود اسامی هشت تن از دانشمندانی را که فعالیتهای آنان در راستای نجات بشر و سیاره زمین و حفظ محیط زیست بوده است را عنوان کرد:
ادامه نوشته

ماموریت آپولو 8 چهل ساله شد

مهر:

 دسامبر یکی از تاریخی ترین روزهایی است که جهان علم به خود دیده است زیرا چهل سال پیش در چنین روزی انسان برای اولین بار در تاریخ حیاتش به محدوده ای پا گذاشت که تا آن زمان محدوده ای غیر قابل دستیابی و مرموز می نمود. فضاپیمای آپولو 8 در این تاریخ برای اولین بار به مدار ماه وارد شد.

سازمان فضایی آمریکا - ناسا - 21 دسامبر 2008 میلادی را به عنوان چهلمین سالگرد آغاز سفر فضاپیمای آپولو 8 اعلام کرد.

این فضاپیما در 21 دسامبر 1968 سفر خود را از کیپ کاناورال در فلوریدا آغاز کرده و سه روز پس از این تاریخ فرانک بورمن، جیمز لوول و ویلیام اندرس، سه فضانورد این فضاپیما مقام اولین انسانهایی را که برای اولین بار به مدار ماه پا گذاشته اند را به خود اختصاص دادند.

این سفر آغازگر مسیری بود که سرانجام در سال 1969 به قدم گذاشتن انسان بر خاک ماه منجر شد. در این سال نیل آرمسترانگ برای اولین بار در جهان و به عنوان اولین انسانی که به کره ماه سفر کرده است، پا بر خاک این سیاره نهاد.

بر اساس گزارش ناسا، در عین حال فضانورد ویلیام اندرس اولین تصویر از طلوع زمین را بر مدار کره ماه به ثبت رساند که این تصویر به عنوان برترین تصویر قرن بیستم شناخته می شود.

بارش شهابي ربعي

نجم شمال:

هر سال بارش شهابي ربعي در 14-13 دي ماه به اوج مي رسد. سرد بودن هوا در اين زمان باعث مي شود كه رصدگران كمي به رصد آن بپردازند. علاوه بر اين كم بودن ارتفاع كانون بارش باعث مي شود كه رصدگران بخشي از شهابهاي اين بارش را از دست بدهند.كانون اين بارش پس از نيمه شب از شمال شرق طلوع مي كند و در ساعت 5 بامداد به ارتفاع حدود 50 درجه مي رسد. شهابهاي اين بارش  سرعت نسبتا" كمي دارند.

ادامه نوشته

کشف نشانه هایی جدید از وجود حیات در مریخ

مهر:

فضاپیمای اکتشافی مریخی که بر مدار این سیاره در گردش است با کشف میزان قابل توجهی از ماده معدنی کربنات، احتمال وجود حیات در این سیاره را در گذشته های دور افزایش داد.

یک فضاپیمای در حال گردش در مدار مریخ موفق به کشف مواد معدنی در بستر سنگی این سیاره شده است که نشان می دهد این سیاره در گذشته دارای محیطی قابل سکونت بوده و امکان وجود حیات در این سیاره ممکن بوده است.

این فضاپیما در بیرون زدگی های سنگی محدوده ای با نام Nili Fossae، منطقه ای که که از پوسته دیرین این سیاره بریده شده و به سطح آمده است ماده معدنی کربنات را یافته است که بر اساس وجود این ماده می توان گمان برد که خصوصیات محیطی این منطقه به خشنی دیگر مناطق این سیاره نبوده است.

این ماده معدنی که وجود آن به حضور میزان معینی از آب بستگی دارد در گذشته به میزانی بسیار ناچیز در غبارهای مریخی مشاهده شده بود اما میزان بالایی که در بستر سنگی این محدوده یافته شده است نمایانگر اسیدی نبودن آب در این منطقه و وجود حیات در گذشته خواهد بود.

بر اساس گزارش یو اس ای تودی، محققان بر اساس مشاهدات این فضاپیما قصد دارند کاوشگری را به منظور انجام تحقیقات تکمیلی به محدوده Nili Fossae مریخ ارسال کنند تا با قرارگیری بر سطح این منطقه از مریخ اطلاعات کامل و جدیدی را از مواد موجود در این محدوده ارائه کند. با این حال تا کنون تصمیم نهایی در مورد انجام چنین عملیاتی اتخاذ نشده است

مقارنه ماه و قلب عقرب

آسمان شب ایران:

صبحگاه پنجشنبه 5 دیماه 1387 هلال آخر ذی الحجه 1429 در کنار ستاره معروف قلب العقرب خواهد بود. این مقارنه کمی پیش از طلوع خورشید در بالای افق شرقی قابل مشاهده است

 
در این مقارنه فاز ماه ( درصد بخش درخشان ) برابر با 5.1 درصد و جدایی زاویه ای آن از ستاره قلب العقرب در ساعت 6 و 40 دقیقه برابر با 1 درجه است. البته این مقارنه در ساعت 10 و 38 دقیقه با جدایی 30 دقیقه قوسی (  نیم درجه ) بهترین وضعیت را خواهد داشت که در ایران قابل مشاهده نیست
 
مقارنه ماه و قلب عقرب در صبحگاه 5 دیماه 1387 

بازیگوشی های قمر مشتری با تلسکوپ فضایی هابل!  

آسمان شب ایران:

مشتری و گانیمید***ستارگان کویر یزد***

گانیمید که پوشیده از سنگ و یخ است ، بزرگترین قمر منظومه شمسی می باشد که حتی از سیاره عطارد نیز بزرگتر است.اما گانیمید در کنار مشتری بزرگترین سیاره منظومه شمسی) به یک گلوله برفی کثیف می ماند. سیاره مشتری به قدری بزرگ است که در این تصویر ، تنها بخشی از نیمکره جنوبی آن قابل مشاهده است.گانیمید با دوره تناوب 7 روز به دور مشتری می گردد. این تصویر همچنین لکه سرخ مشتری را نشان می دهد ، گردابی که 2 سیاره زمین را در خود جای می دهد!
ادامه نوشته

"انرژی تاریک،قدرت ناشناخته کیهان"

آسمان پارس: بنا بر مشاهدات صورت گرفته  ابر نو اختر هایی که در فاصله های  فوق العاده زیادی از زمین قرار دارند دورتر از مکانی هستند که- در صورت کاهش سرعت انبساط جهان- باید باشند .در سال های اخیر کیهان شناسان در جستجوی شواهدی برای اثبات وجود ماده تاریک به آنالیز خوشه های کهکشانی بسیار دور متشکل از هزارن کهکشان پرداخته اند که جرم هر کدام از آنها بیش از یک میلیون میلیارد (1015) برابرخورشید ماست . در واقع بررسی این خوشه های کهکشانی به عنوان وسیع ترین ساختار گرانشی شناخته شده جهان نشان میدهد که نیرویی ناشناخته تکامل تدریجی آنها را تحت تاثیر خود قرار داده است.

 

ادامه نوشته

موسیقی ستارگان برای اولین بار در جهان ضبط شد

مهر:دانشمندان با استفاده از تلسکوپ فضایی Corot موفق به ضبط صدای سه ستاره مشابه به خورشید شدند.

گروهی از دانشمندان با استفاده از تلسکوپ فرانسوی Corot موفق شدند برای اولین بار اصوات ستارگان را به منظور بررسی و تحقیقات علمی ضبط کنند.

این گروه ستاره شناس معتقدند که این اصوات برای اولین بار اطلاعاتی را از فعالیتهای درونی ستارگان به آنها ارائه خواهد کرد.

با گوش سپردن به این اصوات، دانشمندان صدایی تکرار شونده را ثبت کردند که به اعتقاد آنها این صدا نشان دهنده تپنده بودن ستارگان است. صدای هر ستاره متناسب با ساختارهای شیمیایی، سن و اندازه آنها با دیگری متفاوت خواهد بود.

تکنولوژی که ستاره شناسان از آن برای ضبط صدا استفاده کردند تکنولوژی "لرزه شناسی ستاره ای" یا "stellar seismology" نام داشته و به دلیل ارائه اطلاعات پرارزش از فعالیتهای درونی ستارگان در میان جوامع نجومی از محبوبیت بالایی برخوردار است.

به گفته دانشمندان با وجود تفاوتهای عمده میان آنچه از شرایط و ساختار ستارگان پیش بینی شده بود و اطلاعات به دست آمده ضربان ستاره ای در بسیاری از موارد با اطلاعات گذشته ستارگان شباهت دارد.

بر اساس گزارش بی بی سی، با این حال ستاره شناسان معتقدند که بر اساس این داده های جدید دانشمندان نیاز خواهند داشت تا تئوریهای نجومی قدیمی خود را تصحیح کرده و نظریه های جدیدی را ارائه کنند.

در حال حاضر دانشمندان سعی دارند با گوش سپردن به موسیقی ستارگان، اطلاعات کامل تر و بیشتری از فعالیت های درونی ستاره های مختلف به دست آوردند.

هسته زمین در حال سرد شدن است

مهر:محققان با ارائه شواهدی اعلام کردند که هسته زمین در طی 3 بیلیون سال اخیر در حال سرد شدن است

دانشمندان با ارائه شواهد جدیدی نشان دادند که در طی 3 بیلیون سال اخیر، هسته زمین سردتر شده است که به اعتقاد آنان این پدیده می تواند یکی از عوامل فعالیت های اخیر تکتونیکی زمین باشد.

گروهی از دانشمندان بین المللی به سرپرستی دانشگاه ملی استرالیا با استفاده از تکنولوژی سینکروترون ( نوعی شتابدهنده ذرات) موفق به انجام مطالعاتی بر روی ساختار شیمیایی صخره های آتشفشانی "کوماتیتس" که از لایه جبه زمین نشات گرفته اند شده و این نتیجه گیری را ارائه کردند.

محققان اعلام کردند اکثر این صخره ها تحت تاثیر دگرگونی فرسایشی ناشی از هوازدگی و دگردیسی قرار گرفته اند. با این وجود تحقیقات حضور قطرات کوچکی از ماگماهای باستانی را مشخص کرد که درون ساختارهای کریستال مانند محصور شده و از فرسایش فیزیکی در امان مانده اند. مطالعه بر روی این قطرات اطلاعات کاملی از زمان تشکیل آنها و فعل و انفعالات درونی و دیرین زمین را به دانشمندان ارائه کرد.

دانشمندان برای سالها درباره زمان شکل گیری این صخره ها و احتمال شکل گیری آنها در زمانی که حرارت هسته زمین 500 درجه بیشتر از زمان کنونی بوده است و یا ارتباط شکل گیری این صخره ها با وجود آب در اعماق زمین به مباحثه پرداخته بودند.

بر اساس گزارش زی نیوز، مطالعات جدید نشان می دهد که زمان شکل گیری این صخره ها هیچگونه آبی در اعماق زمین وجود نداشته و جبه زمین در سالهای دور بسیار داغ تر از امروز بوده و همین امر پدیده سرد شدن زمین در طی سالهای اخیر را به اثبات خواهد رساند.

NGC602 و فراسو

NGC602 و فراسو

NGC602 و فراسو

شرح: نزدیک به نواحی خارجی ابر ماژلانی کوچک، کهکشان اقماری راه شیری با فاصله 200 هزار سال نوری، خوشه ای با ستارگان جوان و 5 میلیون ساله با نام NGC602 قرار گرفته است. این خوشه چنان که در تصویر مهیج هابل دیده می شود با گازهای زایشی و غبار احاطه شده است. رشته ها و پیچ خورگی های سیاه رنگ به خوبی نشان دهنده تابش های پرانرژی و امواج شوک مانندی هستند که از سوی ستارگان پرجرم NGC602 با مواد غبارگونه برخورد کرده اند و فرآیند شکل گیری ستارگان را به بیرون از ناحیه مرکزی خوشه کشانده اند. با توجه به فاصله تخمینی از ابر ماژلانی کوچک، این تصویر 200 سال نوری از فضا را پوشش می دهد اما کهکشان های زمینه که در تصویر هابل نمایان گشته اند، صدها میلیون سال نوری یا بیشتر در فراسوی NGC602 قرار گرفته اند.

مسافر فضایی به زمین بازگشت

مهر:سفر 12 روزه ریچارد گاریوت به ایستگاه فضایی بین المللی به پایان رسید و وی در روز جمعه 24 اکتبر 2008 به زمین بازگشت.

با اتمام سفر 12 روزه سازنده افسانه ای بازی های رایانه ای - ریچارد گاریوت - به ایستگاه فضایی بین المللی، وی در روز جمعه به همراه دو فضانورد معروف روسی که به مدت 6 ماه در این ایستگاه اقامت داشتند به زمین بازگشت.

گاریوت در توضیح چگونگی این تجربه اظهار داشت" این سفر یکی از آرزوهای دیرینه من را برای تجربه پرواز فضایی که پدرم در 35 سال پیش آن را انجام داده بود، تکمیل کرد. وی ادامه داد: این سفر بسیار لذت بخش تر از آنچه بود که وی می پنداشت.

وی پس از گذراندن دوره های آموزشی در روسیه در روز 12 اکتبر 2008 زمین را به مقصد ایستگاه فضایی بین المللی ترک کرده و در طی این سفر 12 روزه بر روی تاثیرات پرواز های فضایی بر روی بدن انسان بررسی کرده تا نتایج آن را به سازمان ناسا و سازمان فضایی اروپا ارائه کند.

بر اساس گزارش گوگل، وی قصد دارد تجربیات خود از سفر فضایی اش را از طریق سایت رسمی اش با افراد مختلف تقسیم کرده و اطلاعات مربوط به این دوره را در اختیار علاقمندان قرار دهد.

 

ستارگان دوتایی عناق و سها

ستاره پارسی:

 عناق و سها در صورت فلکی دب اکبر

ستاره دوتایی اسب و اسب سوار (عناق و سها) در صورت فلکی دب اکبر اولین دوگانه های دیدگانی می باشد که از آن برای تعیین دید تک تیر اندازها در ایران باستان استفاده می شده است و اکنون رصد آن با دوربین دو چشمی بسیار زیباست.
البته این دو گانه را به اسم عناق و سها نیز می شناسند و و جدایی زاویه بین آن ها  به 11 درجه می رسد.
همچنین عناق با قدر 2 و سها با قدر 4 در آسمان می درخشند.
اطلاعات رصداین دو ستاره در ادامه آمده است:

نام

عناق

نام لاتین

mizar

قدر

2.0

قدر مطلق

0

فاصله

80 سال نوری

میل

54.93 درجه

بعد

13 ساعت و23دقیقه

زمان ایده آل برای رصد

30 دقیقه عد از غروب

نام

سها

نام لاتین

alcor

قدر

4

قدر مطلق

2

فاصله

80 سال نوری

میل

54.99درجه

بعد

13 ساعت و25 دقیقه

زمان ایده آل برای رصد

30 دقیقه بعداز غروب

عِناق و سُها دو تا از ستاره های دب اکبر هستند که هر دو تقریباً از ما 80 سال نوری فاصله دارند اما به حدی فاصله شان از هم زیاد است که نمی توان آنها را ستاره ای دوگانه فرض کرد. از عناق و سها برای تعیین دید خوب استفاده می کنند .به این دوستاره لقب اسب و سوار اسب داده شده است. جدایی بین عناق و سها 11 دقیق قوسی می باشد. (1درجه=60 دقیقه) Image


کشف اولین ستاره دوتایی قابل مشاهده  با کمک تلسکوپ رادر سال 1650 به Riccoli  نسبت می دهند که ستاره جفت یا همدم ستاره عناق در صورت فلکی خرس بزرگ  می باشد که جدایی دو مولفه 14 ثانیه قوسی است.کشف ستاره های دوتایی همچنان ادامه داشت تااینکه john michell  درسال 1767 با ارائه مقاله ای ارتباط گرانشی ومطابقت با بعضی قوانین عمومی حرکت را نشان می داد.ستاره هایی که دارای ارتباط فیزیکی هستند با دوره ایی  چندین ساله بدور یکدیگر چرخیده وبا گذشت چند سال وحتی چند ماه در مورد برخی از آنها براحتی می توان چرخش آنها را اندازه گیری کرد.دوره چرخش بعضی ستاره های دوتایی به چند صد تا  هزار سال هم می رسد.دو ستاره در واقع حول مرکز جرم مشترکشان می چرخند وهرچه بهم نزدیکتر باشند سرعت چرخش شان بدور هم بیشتر است.
  

ستارگان دوتایی، خود، انواع مختلف دارند که در اینجا تعدادی از آنها را معرفی می کنیم:

1. دوتایی های دیدگانی: این ستارگان اصلا دوتایی نیستند! بلکه فقط دوتایی به نظر می رسند. مثلاً دو ستاره ی معروف در صورت فلکی دب اکبر وجود دارد، به نامهای «عِناق» و «سُها»، که بسیار به هم نزدیک به نظر می رسند. ولی در واقع هیچ نسبتی با هم ندارند و تنها از دید ما در یک خط دید قرار گرفته اند.


2. دوتایی های مرئی: اینها دوتایی های واقعی هستند و بوسیله ی پیوند گرانشی بینشان به دور هم می گردند. این دوتایی ها با تلسکوپ قابل رؤیت هستند. بعضی ها را مثل بتا- دجاجة با تلسکوپهای کوچک نیز می توان دید. وبعضی ها هم به تلسکوپهای قدرتمند نیاز دارند. سرعت گردش ظاهری اینها خیلی کم است و یک دوره گردش قرنها طول می کشد.

3. دوتایی های گرفتی: این دوتایی ها برعکس دوتایی های مرئی خیلی به هم نزدیک اند و با تلسکوپ نمی توان آنها را از هم تفکیک کرد. پس چگونه آنها را می بینند؟ در واقع صفحه ی گردش مداری این نوع از دوتایی ها به گونه ایست که در هر دور گردش، یکی از ستاره ها - مثل خورشید گرفتگی - جلوی دیگری را می گیرد و مانع رسیدن نور آن به ما می شود، در نتیجه ما نمی توانیم نور یکی از ستاره ها را ببینیم و نور کل، کم و زیاد می شود. ما از روی آهنگ کم و زیاد شدن نور ستاره می فهمیم که آن در حقیقت دو ستاره است، که یکی در حال گردش به دور دیگری است.

4. دوتایی های طیفی: بعضی دوتایی ها بقدری به هم نزدیک اند که امکان تفکیک آنها بوسیله ی قوی ترین تلسکوپ ها هم نیست. در این زمان می توان از روش طیف سنجی استفاده کرد. بدین ترتیب که زمانی که یکی از دو ستاره در حال چرخش، به سمت ما حرکت می کند، رنگش به علت اثر دوپلر به آبی متمایل می شود، و ستاره ی دیگر در مسیر چرخش در حال دور شدن از ما است و رنگش به سمت قرمز متمایل می گردد، به اصطلاح طیفش دچار انتقال به قرمز می شود. پس از نیم دور، همین اتفاق به صورت برعکس روی می دهد.

رصد سحابی خرچنگ یا M1 :crab nebula یا NGC1952

رصد سحابی خرچنگ یا M1 :crab nebula یا NGC1952 

M1 معروفترین بازمانده ابرنواختری است. ابرنواختر موجود در این سحابی در ۴ ژولای ۱۰۵۴ میلادی توسط منجمان چینی رصد شد. در آن زمان احتمالاً درخشندگی اش به ماه کامل رسیده بود. این ابر نواختر تا ۲۳ روز در نور روز هم قابل مشاهده بود.در سال ۱۷۳۷ این سحابی توسط John Bevis کشف شد. پس از او در سال ۱۷۵۷مسیه به طور مستقل آن را کشف کرد. او ابتدا فکر کرد که یک دنباله دار دیده است . اما متوجه شد که این توده مه آلود دارای حرکت ظاهری نیست و آن را به عنوان اولین جرم در فهرست خود وارد کرد. در قرن بعد، این سحابی با ابزارهای دقیقتری رصد شد و به دلیل شکل ظاهری اش سحابی خرچنگ نام گرفت. در واقع M1 قطری در حدود ۱۰ سال نوری دارد و شامل مواد پرتاب شده از انفجار ابرنواختری است که همچنان با سرعت Km/Sec ۱۸۰۰ در حال گسترش می باشد. سحابی دارای تابش قوی است که ناشی از شتاب گرفتن الکترونها در میدان مغناطیسی قوی آن می باشد. در سال  ۱۸۴۸سحابی خرچنگ به عنوان منبع قوی رادیویی شناخته شد . سپس در سال ۱۹۶۴ با کمک راکت های بلند پرواز ، پرتوهای X قوی از آن آشکار شد. تابش انرژی پرتوهای X گسیل شده از آن حدود ۱۰۰ برابر قوی تر از تابش آن در محدوده مرئی است . در سال ۱۹۶۸ وجود یک منبع رادیویی تپنده در این سحابی موسوم به NP 0532 کشف شد. در واقع این تپها ناشی از ستاره نوترونی مرکز سحابی است . این ستاره نوترونی در هر ثانیه ۳۳۰بار به دور خود می چرخد و در هر بار چرخش خود یک تپ را به سوی زمین ارسال می کند. امروزه می دانیم که این جسم با جرمی بیش از خورشید قطری در حدود Km ۳۰ دارد ، بنابراین باید خیلی چگال باشد. این اجسام ( تپ اخترها) دوره چرخش بسیار منظمی دارند.

این سحابی در صورت فلکی ثور قرار دارد:

صورت فلکی ثور یکی از مشخص ترین، چشمگیرترین و زیباترین صورتهای فلکی آسمان است. این صورت در زمان بابلیها هم شناخته شده بود. می گویند ثور (گاو یا گاومیش) به خواهش«ایشتار» الهه عشق بابل، به آسمان صعود کرد، تا قهرمان افسانه ای گیلگش را که به ندای عشق او پاسخ نداده بود ، نابود سازد. مصریان باستان در این صورت فلکی ، گاو مقدس « آپیس» را می دیدند، که در آغاز سال صفحه خورشید را میان شاخهایش می گرفت و آن را به بالاترین وضعیتش درآسمان بلند می کرد،وضعیتی که خورشید در تابستان به خود می گیرد . می گویند زمانی نیرومند ترین خدای یونانیان، زئوس، خود را به صورت گاوی در آورده و دختر پادشاه را که « اروپا»نام داشت و قاره اروپا نامش را مديون اوست به جزيره كرت ربوده بود. اروپا از زئوس صاحب پسری بنام مینوس شد، که تمدن وفرهنگ مینویی دراین جزیزه زیبای دریای مدیترانه امروزه هنوز هم به یاداو،به همین نام خوانده می شود . هنگامی که مینوس بزرگ شد به پادشاهی رسید. در کنار قصر اوبنايي که «لابیرینت» نامیده می شد قرار داشت، ساختمانی  با  راهروهای  پیچ  در پیچ گیج کننده فراوان در این  بنا هیولای ترسناکی بنام « مینوتاروس » می زیست. اغلب اين هیولا در نقش انسانی با سر گاومیش نشان داده می شود. این هیولا از گوشت انسانها تغذیه می کرد و بالاخره به دست قهرمان افسانه ای بزرگ یونان« تزوس» به قتل رسید. «تزوس» پس از کشتن هیولا به کمک گلوله نخ باز شده ای که «آریادنه» دختر پادشاه به او داده بود از راهروهای پیچ در پیچ لابیرینت خارج شد.

 

صورت فلکی ثور


صورت فلکی  ثور تمام این افسانه ها را به خاطر انسان می آورد، صورتی که سر V شکل آن در پاییز و زمستان به راحتی قابل تشخیص است. ستاره اصلی قرمز رنگ این صورت فلکی  « الد بران» است. این ستاره از ما خیلی دور دست (70 سال نوری) و 130 بار نورانی تر از خورشید است. ستارگانی که شکل V را در صورت فلکی  ثور می سازند،«هفت اختران» نیز گفته می شوند.


ثور دومین ماه از فصل بهار در تقویم رسمی افغانستان و تقویم برجی ایران است که بعد از اتمام ماه حمل شروع می‌شود.

این ماه معادل اردیبشهت است. امروزه در تقویم های رسمی این ماه همواره ۳۱ روز دارد.

 

تاریخچه:

 


اسناد ثبت شده به وسیله چینیها٬ژاپنیها و سرخپوستان آمریکا حاکی از آن است که در سال ۱۰۵۴ یک ابرنواختر در کهکشان ما منفجر شده است.اکنون می دانیم که بااقیمانده آن ابرنواختر٬جسمی است در صورت فلکی گاو که سحابی خرچنگ نامیده می شود.این سحابی که در اوایل یک سحابی سیاره ای تلقی می شد ٬اکنون به منزله یکی از شناخته شده ترین بقایای ابرنواختری است.سحابی خرچنگ٬هم از نظر ویژگیهای مشاهده شده در آن و هم از نظر گستره وسیع تابشهایی که از ان دریافت می کنیم و به ما اطلاعات می رساند٬جسم قابل ملاحظه ای است.معلوم شده است که بیشتر این تابش ها به وسیله فرآیند سنکروترون تولید می شود.


کشف شده است که سحابی خرچنگ با سرعتی حدود 10000 کیلومتر بر ثانیه منبسط می شود.انتظار می رود که این سحابی ٬درچند هزار سال آینده٬به تدریج در تمام طول موجها کم فروغتر شدده و سرانجام ناپدید گردد. در این میانه سحابی خرچنگ قوی ترین منبع تابش امواج رادیویی و پرتوی ایکس در آسمان است که احتمال می رود یکی از عوامل صدور بخش بزرگی از پرتوهای کیهانی آسمان همین سحابی باشد.


یکی از قابل ملاحظه ترین نمودهای سحابی خرچنگ جسم مرکزی آن است که اکنون به عنوان بازمانده ستاره مسبب ابرنواختر شناخته می شود.این جسم اصلاْ یک ستاره معمولی نیست بلکه فقط در چند هزارم ثانیه می درخشد٬و با دوره‌ای در حدود0.03 ثانیه برق می زند و سپس خاموش می شود وبه احتمال زیاد یک تپ‌اختر است.

 

شارل مسیه

 


شارل مسیه ستاره شناسی فرانسوی بود که در 26 ژوئن 1730 به دنیا آمد. او از کودکی علاقه زیادی به آسمان داشت و خود را به جایی رساند که در رصدخانه مارین پاریس مشغول به کار شد. علاقه زیاد وی به دنباله دارها او را به سوی رصد اجرام اعماق آسمان کشاند. او در راه کشف دنباله دارها برای اولین بار دنباله دار هالی را کشف کرد، اما به دلیل دیر رساند خبر کشف آن به رصدخانه مرکزی پاریس افتخار کشف آن به نام ادموند هالی تغییر یافت.

مسیه در 28 اوت 1758 به طور اتفاقی متوجه گوی مه آلودی در آسمان می شود. این گوی برعکس دیگر اجرامی که او دیده بود جا به جا نمی شد. او با دیدین اجرام دیگری به مانند این تصمیم گرفت که لیستی از آنها تهیه کند که به آن امروزه اجرام مسیه می گویند. اولین جرم آسمانی او  M1 نام گرفت که همان سحابی خرچنگ است.، که امروزه می دانیم یک بازمانده انفجار ابرنواختری است. مسیه در سال ۱۷۶۵ فهرستی از ۴۱ جرم غیرستاره‌ای را منتشر کرد که از این تعداد ۱۷ یا ۱۸ تای آن را خودش کشف کرده بود و بقیه را ستاره‌شناسانی دیگر کشف کرده بودند.

 

  مشخصات


1. قدر ظاهری:8.4
2. اندازه:یک مستطیل 4*6 دقیقه مربع
3. نوع:سحابی بامانده ابرنواختری
4. صورت فلکی:ثور(گاو)
5. بعد:  ۰۵:۳۴
6. میل :  ۲۲:۰۱
7. (kly) فاصله ۶/۳

 

رصد سحابی خرچنگ یا M1 :crab nebula یا NGC1952 

خوشه کروی جاثی ،NGC 6205، M13، Hercules Cluster

ستاره پارسی:

خوشه کروی بزرگ جاثی مانند جواهری در صورت فلکی جاثی می درخشد . میتوان گفت اهمیت این صورت فلکی به خاطر همین خوشه است . M13 یکی از 150 خوشه کروی است که درهاله پیرامون کهکشان راه شیری قرار دارد .

 یکی از خوشه های کروی پر نور آسمان تابستان خوشه M13یا جاثی (هرکول ) است این  خوشه در صورت فلکی به همین نام قرار گرفته است این خوشه درخشنده ترین خوشه کروی نیمکره شمال است که با قدر5.8 می درخشد . و نسبتا جرم پرنوری است  بطوریکه در آسمان تاریک و بدون غبار میتوان آن رابا چشم غیرمسلح دید  و حتی اگر رصد گر تیز بینی باشید می توانید با  جوینده ی تلسکوپ از درون شهر آن را رصد نمایید . برای رصد این جرم کافیست به سراغ صورت فلکی جاثی بروید  پیدا کردنش بسیار آسان است بین دوستاره اتا و زتا جاثی کمی نزدیکتر به ستاره اتا ، سه ستاره نزدیک هم هستند که ستاره مرکزی درواقع M13 است.

با ‌دوربین دو چشمی یا تلسکوپ خود را روی همین ستاره تنظیم کنید (اگر از تلسکوپ استفاده می کنید توجه داشته باشید که از بزرگنمایی های پایین تلسکوپتان بهره برید) حال با حرکتی بسیارآرام  به اندازه ی  2 درجه به سمت ستاره ی  زتا جاثی حرکت کنید سپس به دقت به آن ناحیه نگاه کرده  و سعی کنید که از گوشه چشم به این جرم نظاره کنید .

خوشه کروی جاثی ،NGC 6205، M13، Hercules Cluster

اگر موفق شده باشید باید جرم کوچک و  کم نورو  مه آلود را ببینید . برای دیدن جزئیات بیشتر این جرم صبور باشید به طور کلی اجرام غیر ستاره ای خود را به راحتی به شما نشان نمی دهند و برای دیدن جزئیات آن ها باید دقایقی از پشت تلسکوپ یا دروبین دوچشمی به آن نگاه کنید تا برخی از ستاره های بیرونی آن  را از هم تفکیک کنید .

 با دوربین دوچشمی در آسمان تاریک به مانند توپ درخشانی می باشد، با دوربین دوچشمی می توان تشخیص داد که چگونه روشنایی آن به سوی مرکز زیاد میشود که آن هم به خاطر تراکم زیاد مرکز خوشه است حتی در تهران با دوربین دوچشمی کوچک به صورت یک ستاره محو به نظر می آید . با تلسکوپهای کوچک و در بزرگنمایی بالا ستاره های هاله آن تفکیک می شود .

این خوشه حدود 300000ستاره دارد که درخشانترین آنها غولهایی هستند که1000 برابر خورشید نورافشانی می کنند .

فاصله این خوشه از ما حدود22800 سال نوری است .این روزها این خوشه حدود ساعت 23در سمت الراس قراردارد وبنابراین بهترین موقع برای رصد آن است .

صورت فلکی جاثی

مشخصات:

16h41m بعد

+36°26' میل

5.78 قدر مجموع

16.8 درخشندگی سطحی(قدربرثانیه قوسی)

23 اندازه زاویه ای (درجه قوسی)


منبع :راهنمای ماهانه آسمان شب ،انتشارات گیتاشناسی ،مهندس احمد دالکی

پیوند مغزی سفینه پلوتو

آسمان پارس: نزدیک به هفت سال به قرار ملاقات افق های نو با پلوتو مانده، با این حال سفینه فضایی افق های نو بخاطر دومین بررسی سالیانه سیستم هایش از خواب زمستانی بیدار شد.
ادامه نوشته

کمترین مقدار ماده برای کهکشانها کشف شد  

مجله نجوم:دانشمندان با تحلیل پرتوهای ساطع¬شده از کهکشانهای کوچک و کم¬نوری که به دور کهکشان راه شیری می¬گردند کمینه ماده برای کهکشانها در جهان را کشف کردند.این مفدار 10 میلیون برابر جرم خورشید تخمین زده¬شده¬است
ادامه نوشته

برق مورد نيازتان را از فضا بگيريد!

ایسنا: پژوهشگران اعلام كردند: در آينده مي‌توان براي تامين انرژي از فضا استفاده كرد.
ادامه نوشته

ققنوس، شاهد گردباد های غبار مریخی  

مجله نجوم: پس از 3 ماه که از آغاز آزمایش های مریخ نشین ققنوس در ناحیه شمالگان مریخ می گذرد این آزمایشگاه علمی شاهد گذر گردباد کوچکی از کنار خود بود
ادامه نوشته

هابل و کشف یک شی عجیب  

آسمان شب ایران: بیشتر مردم تصور می کنند که ما تمامی اجرام نجومی را کشف کرده ایم .اما این تصور اشتباه است. هم اکنون ستاره شناسان در حال فعالیت بر روی یک پروژه ی کیهان شناسی هستند تا پرده از راز برخی از پدیده هایی که هیچ گونه اطلاعاتی از آنها در دست نیست بردارند
ادامه نوشته

هاريكن ويرانگر

آسمان پارس: چند روزي است كه هاريكن IKE توجه كارشناسان هواشناسي را به خود جلب كرده است. اين طوفان بزرگ سبب شده كه بسياري از مردم ايالت تگزاس براي حفظ جان، خانه هاي خود را ترك كنند. هوستون كه به خاطر قرارگيري مركز فضايي جانسون در آن به " شهر فضايي " معروف شده امروز شاهد تعطيلي اين مركز بود.
ادامه نوشته

سهم ايران از بزرگترين كار علمي بشر

آسمان پارس: جهان در اين هفته شاهد آزمايشي بود که مي تواند با شبيه سازي لحظه آفرينش جهان به بخشي از سوالات اساسي درباره گوشه اي از راز خلقت پاسخ گويد
ادامه نوشته

انفجار پرتو گاما به سمت زمین نشانه رفت

آسمان شب ایران:در 19 مارس (29 اسفند) 2008 ساعت 2:13 بامداد ، ماهواره سویفت ناسا انفجاری را در صورت فلکی گاوچران آشکار ساخت و به تلسکوپهای زمینی هشدار داد!
ادامه نوشته